[ Genel / Türkiye ]

Borsa notları - Bireysel Yatırımcı Psikolojisi

16 Mayıs 2017 "Borsada küçük yatıcımcılar için psikolojik analizler"

Gazi Üni.Öğr.Görevlisi Doç.Dr.Ateş BAYAZIT HAYTA'nın "BİREYSEL YATIRIMCILARIN FİNANSAL RİSK ALGISINA ETKİ EDEN PSİKOLOJİK ÖNYARGILAR" başlıklı makalesi biz KY'ler için güzel bilgiler içermektedir.

Kaynak:
http://dergipark.ulakbim.gov.tr/tsadergisi/article/view/5000146881

(Linkteki sayfanın ortasında 24 sayfalık dosyayı (Tam Metin) indirmek için PDF bağlantısı verilmiştir.)

Tarafsız ve akademik bakış açısıyla bizleri (KY'leri) çok güzel anlatmış.
Aynaya bakmama gerek kalmadı .

24 sayfalık akademik çalışmadan bazı bölümler:

İnançta ısrarlılık ve doğrulayıcı önyargı: Yatırımcılar kendi görüşlerini destekleyen bilgiyi araştırma eğiliminde iken kendi fikirlerinin aksini söyleyen bilgilerden kaçınmaktadır. Bu tuzak sadece yatırımcıların bilgiyi nereden seçeceklerini etkilemekle kalmaz, aynı zamanda elde ettikleri bilgiyi nasıl yorumlayacaklarını da etkiler. ...

(Uçacak diyenlerin bir tepsi baklavayla karşılanması, düşecek diyenlerin sopayla kovalanmasının ardında yatan sebep.)

Aşırı güven önyargısı: Bireylerin sahip olduğu bilgilerin doğruluğuna gerçekte olduğundan daha fazla güven duymaları ya da inançlarını o yönde pekiştirme eğiliminde olma durumudur. Aşırı güveni artıran üç neden üzerinde durulmaktadır. Bunlar;
yükleme önyargısı, bilgi yanılsaması ve kontrol yanılsamasıdır. ...

(Muhasebe [Bilanço/GelirTablosu/finansal rasyo/uzun-kısa vadeli borç/alacak, vs. okuma ve yorumlama] bilgisine sahip olmadan, şirketin 3-5 yıl sonrası için fiyat öngörüsünde bulunmak.)

Düzeltme ve Dayanak (çıpalama): Bireylerin tahminde bulunurken kendilerince belirledikleri bir başlangıç noktasını referans aldıkları ve tahminlerini buna dayanarak yaptıkları ifade edilir. Referans veya dayanak noktası belirlenirken genellikle geçmiş deneyimlerden ve gözlemlerden yararlanılmaktadır. İnsanlardan herhangi bir tahminde bulunmaları istenildiğinde, sıklıkla akla gelebilecek olan rakamlar dayanak noktası yapılmakta ve bu noktaya göre aşağı ya da yukarı yönlü bir tahminde bulunulmaktadır. ...

(10 yıl'da 20'ye katlamış, o zaman önümüzdeki 5 yılda en az 10 misli artacak ısrarının/sanısının ardında yatan sebep.)

Mevcudiyet hevristiki: Yatırımcılar mevcudiyet hevristikinin etkisiyle kararlarında bazen diğer bütün istatistiki verileri gözardı ederek çarpıcı bilgilerin etkisine kapılmaktadır. Özellikle finansal piyasalarda zaman zaman "flash haber" başlığı altında büyük puntolarla dikkat çekici bir şekilde verilen bilgiler piyasalarda aşırı reaksiyona sebebiyet vermektedir.

(Şirket şunu yaptı, bunu yaptı, diğerini de mutlaka yapar, BIST 130.000 olacak türü flaş haberler)

Sürü davranışı: ... yatırımcıların piyasada işlem yaptıkça piyasa ile ilgili bilgi edindiklerini ve zamanla işlem fiyatları ve uzun vadeli gerçek değerler arasındaki farkın ortadan kalktığını ileri sürmektedir. ... Ancak yatırımcıların kendi sahip oldukları bilgilere göre değil de başkalarının işlemlerini taklit etmeleri durumunda bu etkinlik ortadan kalkabilmektedir. Sürü davranışı olarak adlandırılan bu yatırımcı tipi, diğer yatırımcıları piyasaya ilişkin bilgi edinmek yerine birbirlerini taklit etmeye zorlamaktadır. ...

(Haddimi aşan yorum yapmak istemem)

İrrasyonel sürü davranışı: Bireyler gruptan farklı kararlar alarak başarılı sonuçlar elde etmektense, grupla aynı yönde davranarak başarısız olmayı kabullenebilmektedir. Bireylerin grup kararlarına uyma eğilimi göstermesinin nedeni, kendi bilgileri ile grubun bilgisi çeliştiği zaman kaygı duymaları, dışlanma ve diğer grup üyelerinin onların yetersiz olduklarına inanması endişesi ile grup kararına uymalarıdır. ...

(Haddimi aşan yorum yapmak istemem)

Bilişsel çelişki: Kişinin inançları ya da davranış eğilimleri ile uyuşmadığı durum olarak tanımlanmaktadır. ... Kişi yeni bilgiden kaçınmakta ya da kendi inanç ve varsayımlarını muhafaza etmek için çarpıtılmış argümanlar geliştirmektir.

(Haddimi aşan yorum yapmak istemem)

Pişman olma / pişmanlıktan kaçınma teorisi: Bireyler zarar etmeye ya da başarısızlıklarını kabullenmeye gönüllü olmazlar. En çok görülen hatalı yatırım davranışı kazananları satmaya ikna etmenin kaybedenleri satmaya ikna etmekten daha kolay olmasıdır.

(Zarar kes / kar realizasyonu)

Yatkınlık etkisi: Kaybeden yatırımları çok uzun süre elde tutma ve kazananları çok çabuk elden çıkarma eğilimi yatkınlık etkisi olarak tanımlanmaktadır.

----

Spekulasyon üzerine:

SPEKÜLASYON-MANÜPLASYON NEDİR?2013-04-18 23:08:00
SPEKÜLASYON-MANÜPLASYON NEDİR?

Önce sizlere spekülasyon nedir, manüplasyon nedir anlatayım; ondan sonra da müsaadelerinizle karşılaştıklarım ve bildiklerimden örnekler vererek, karınca kararınca Türkiye’de nasıl manüplasyon yapılır ortaya koymaya çalışayım .

Spekülasyon kelimesinin orijinali Latince “speculari” yani önceden görmek, tahmin etmek kökünden gelir. Spekülatör; kimseler fark etmeden önce fark eden ve geleceği tahmin edebilen demektir. Manüplasyon ise hak etmediği halde fiyatı yukarıya ****ürmek veyahut aşağıya baskılamaktır, dolayısıyla manüplatör de fiyatı haksız yerlere getirendir. Bu iki kavram çokca karıştırılır, insanlar manüplatör yerine spekülatör deyimini kullanırlar.

Bu oyunun(manüplasyonun) ana kuralları aşağı yukarı aşağıdaki gibidir.

a- Hakim olunabilecek kadar lot sayısı olan bir hisse bulunur.

b- Hissenin sahibi ile anlaşılır. Bir işlemci bulunur.

c- Hisse yavaş yavaş toplanılır.

Toplama esnasında kullanılan yöntemlerden bazıları; hisse hakkında olumlu haber yayıp terse hareket ettirmek(yani sert düşürmek), bedelli sermaye artırımı yapmak, zarar açıklamak, büyük yatırıma gidileceği haberini yaymak, tahtanın kapanacağı söylentisi çıkarmak, bilerek kamu otoritesine bilgi vermeyerek tahtanın geçici kapanmasına yol açmak şeklinde olabilir.

İşlemci(ya da tahta yapıcı) nasıl hareket eder?

d- İşlemci(ya da tahta yapıcı); kamuoyunun spekülatör diye bildiği kişilerdir. Bu kişilerin en büyük özellikleri yaptıkları hareketler ile dikkat çekmektir. Çok sabırlıdırlar. Mesela endeks giderken hisseyi hareket ettirmez, düşerken daha hızlı düşürürler. Böylece küçük yatırımcının elindeki malı azar azar ama sürekli artan bir şekilde toplarlar.Çünkü küçük yatırımcının gayesi hızlı zengin olmaktır, o yüzden bu saik ile hareket eder. Ne de olsa herkes kendi aklını pek beğenir, en iyi ve en doğru şekilde hep “biz” karar veririz, kuralları çiğnemekten bir şey olmaz diye düşünür ve uygular, burada da fahiş hata yaparız.

e- Önce hisse yoklanır. Hızlıca yukarı çekilir ve daha sonra kendi haline bırakılır. Kaç lot alındı kaç lot satıldı izlenir. Bir süre tahtaya uğranılmaz, kimseler yoktur. Sonra teknikçinin belirlediği direnç ve destek noktaları denenir. Fiyat desteğe getirilir, ama destek kırılmaz, beklenilir. Ertesi gün destek hızlıca kırılarak satış yapılır, millet elini tutuncaya kadar ciddi zarar ettirilir, zararın ciddi olduğunu gören küçük yatırımcı satamaz, o artık mal sahibidir.

f- Ertesi gün daha da aşağıya açılır bu sefer küfreden küçük yatırımcı hızlıca satar ve rahatlar. İyi ki de satmıştır çünkü hisse daha da aşağıya gider. Fakat maalesef bir anda satışlar durur, beklenmeyen bir şekilde hisse geri döner, küçük yatırımcının sattığı seviyeye yaklaşır, o bölgede bekler vakit geçirir. Sonraki gün hisse hiç beklenmeyen şekilde yukarı gitmiştir. Küçük yatırımcı sattığıyla kalmıştır. İlk önce alamaz, daha sonra bakar, sonra içi içini kemirmeye başlar ve bu sefer sattığı seviyenin yukarısından alır ve tekrar rahatlar.

g- Hisse sahibi ile ortaklaşa operasyon yapıldığı için kimlerin elinde ne kadar lot var bilinir. Nasıl mı bilinir? İMKB’ye sorularak bilinir. Şirket sahibi kimlerin elinde ne kadar hisse var bilgisini, mevzuaten öğrenebildiği için bu bilgi hep elinin altındadır. O yüzden bu bilgiye istinaden yüklüce mal alan var ise onlar cezalandırılır, yani bezdirilir eğer yaygın bir şekilde küçük yatırımcının elinde ise veya birisi malı toplamış ise onu defetmek için bedelli artırım açıklanır. Böylece mal tekrar ele geçirilir.

Neticede mal çoğunluğu operasyon yapacak düzeye geldiğinde düğmeye basılır.

Malı kimler alacaktır? İlk önce borsada operasyon yapanların tanıdıkları, sonra seans salonu gediklileri sonra onların tanıdıkları(tüyocular) sonra internet takipçileri ve dergi okuyucuları yani küçük yatırımcılar. Yani yaklaşık 4 halka.

Mal hazır olduğunda ilk fişek yakılır. İlk önce önemsiz bir yerde basit bir haber medyaya servis edilir. Burada insan beyninin küçük rakamlar prensibi devreye girer. Bu yazıyı pek çok kişi okur ama önce kimse dikkat etmez. İkinci haber çıkınca jeton aynı anda herkeste düşer ve hareket başlar. Mesela bakır fiyatları eylül ayında artacak gibi bir haber servis edilir. Sonra bakır ürettiğini açıklayınca şirket, herkes hisse almak için atlar.

Bir anda hisse yukarıya gitmeye başlar, bu sefer fiyatın nereye gideceği konuşulmaktadır. Herkes bir şeyler söyler %30, %40 %50 diyenler olur, bazısı uçmaya başlar ama hakkaten de fiyatlar artık artıyordur.

Fiyat kimsenin bekleyemeyeceği kadar artar, seans içinde kalp krizi geçirtecek kadar uç hareketler gerçekleşir, “yuh artık bu kadar da olmazlar” yaşanır ve hisse için çok çok güzel bir haber gelir. Mesela petrol buldu, yabancı ortak geliyor gibi.

Bu aşamadan sonra bir miktar daha yukarı gidiş olur ama buradan sonra dönüş olur, hem de muhteşem bir dönüş. Hisse tabanlar yemeye başlar ve kimse mal veremez daha sonra durulur, sonra tekrar düşer ve nihayetinde başladığı yere gelir.

İşlemci bu esnada malı anlaşılan fiyatta satmaya çalışır. Malı bütün halkalara kademe kademe pazarlar, hızlı tepkiler gerçekleşir, nihayetinde malı satar ve hisseye artık yıllarca kimse uğramaz.

Özetle yapılan manüplasyonlar ülkemizde bu şekilde olur. İMKB ve SPK araştırma yapar fiilen bir şey olmaz, zanlılar kolayca dışarıda gezer, hiçbir ceza gelmez ya da kişiler cezalandırılamaz. Çünkü hakikaten sistemi, yatırıncıyı koruma güdüsü yoktur. İncelemeler usulen yapılır. Vurgunu yapanlar pahalı arabaları ile cemiyet hayatında boy gösterir. Her şey unutulur.
(kaynak: http://finansor.blogcu.com/spekulasyon-manuplasyon-nedir/13787488)

---

yabanci oranlari:
https://www.isyatirim.com.tr/tr-tr/analiz/hisse/sayfalar/sirket-karti.aspx?hisse=thyao

gunluk bulten (aciga satis rakamlari da var)
http://www.borsaistanbul.com/veriler/verileralt/gunluk-bulten

Yazar Hakkında
FatihYILMAZ "Duyurmaya değer bir şey yapmıyor, ya da yaptıkları çok gizli, duyurmak istemiyor." Yazara Ait Diğer Yazılar
İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar
borsa notları - aselsanaselsan hissesi için tuttuğum ve önemli gördüğüm notlar. yatırım tavsiyesii değildir. kişisel notlarımdır.
18.06.2014 - 19.06.2015: borsa istanbul, Foreks dolar ve euro için takip notlarGünlük borsa istanbul - frex - dolar - euro takibi - 18 haziran perşembe - 18.06.2015 - Yatırım tavsiyesi degildir.
Londra Borsası Linux 'a EmanetGeçtiğimiz Eylül ayında, yaklaşık 6 saat 45 dakika kapalı kalan, Londra Borsası, Windows 2003 sunucularını Linux'a geçirdiğini duyurdu.
Yorumlar Yorum Ekle
Yorum yazabilmek için, Yeni Kayıt Oluşturun veya Site Girişi Yapın




Tüm Liste »

Son Gönderilen 20 Yazı

ajax kod örnegi - finans servisi tooltip için Borsa notları - Bireysel Yatırımcı Psikolojisi borsa notları - aselsan cloudflare ve api ile otomatik dns kaydi guncelleme mRemoteNG config dosyası confCons.xml yerini değiştirmek için macos memcached kurmak ve php ile memcache baglantisi saglamak gram altın değeri euro cinsinden nasıl hesaplanır? dolar ve türk lirası ol laravel 5 - config ayarları olmadan birden çok veritabanına bağlanmak Yunan Krizi Son Durum - Maliye Bakanlari Anlaşamadi - Liderler toplantisi iptal 18.06.2014 - 19.06.2015: borsa istanbul, Foreks dolar ve euro için takip notlar nodejs kurulum notları Circle Spike Run - Yeni ücretsiz Android Oyunu opel corsa için bazı kullanışlı ayarlar Tap Cowboy - Ücretsiz Android Mobil Telefon Oyunu - Kovboy Oyunu sevenlere mac os kullanirken ntfs dosya sistemine yazmak TP-LINK modemde port açmak - tum adsl modemlerde gecerli yontem Bolt CMS (içerik yönetim sistemi) nedir,asıl kurulur? Detaylarla anlatıyorum Çalışma günleri 5 günden 4 güne düşürülecek. MySQL veritabanında para değerlerini hangi kolon tipinde tutmalı? Çok kullanılan, işinize yarayacak temel Linux komutları

Popüler Yazılar

CNBC-E 'de Twitter Çılgınlığına Katıldı Legend and Killers'in Detayları Belli Oldu Rise of the Godslayer oyuncuları çağırıyor David Cage'in Chronicles Üzüntüsü Call of Duty: Black Ops dan yeni ekran görüntüleri IBM'in Tercihi Firefox "Her Evde 3D TV Olacak" Mafia 2'nin İlk Yapımcı Günlüğü Ortaya Çıktı FIFA Manager 11 Duyuruldu "Blu-ray Kaybedecek" Sin City 2 Baştan Yazılıyor Civilization V Collector's Edition paketi Ölü doğan cep telefonları Crysis 2 Collector's Edition Dragon Age 2 den yeni ekran görüntüleri

En Yeni Videolar

Çin malı cep telefonlarına IMEI kopyalama - IMEI Yedekleme Arch Enemy İstanbulda - 27 Ocak 2012 Karanlık Saat (The Darkest Hour) VİZYONDA! 2012 Eurovision Temsilcimiz CAN BONOMO! Film önerisi: Duplicity - Sahtekarlar Türkçe Adsense Resmi Youtube Kanalı açıldı. Nasıl iPhone kullanarak, windows laptop internete bağlanır? En Populer iPhone Oyunları: Fruit Ninja, Plants vs Zombies, Angry Birds - I ABIT 'den Kol Saati ve Cep Telefonu Bir Arada. RailGun silahları gerçek oluyor. Google Earth 6 duyuruldu, artık ağaçlar bile 3 boyutlu. iPhone ve İnternet Adres Sorunu Crysis 2'ye Yeni Tarih FIFA 11 için Yeni Tanıtım Videosu Yayınlandı Street Fighter ve Tekken Sonunda Bir Araya Geliyor

En Son Yorumlar

» GokhanYILMAZ@22:21: "hey gidi"
» FatihYILMAZ@12:35: "steve jobs öldü belki ama mirası yükselmeye devam ediyor. "
» paranoiahasu@19:19: "Eklenti seçenekleri biraz daha fazla olsa, kullanıcılarının bü..."
» Silphatos@19:02: "güzel olmuş, severim richard abimi. artık şatoya kat çeker para..."
» paranoiahasu@13:28: "beklentilerin gerisinde olan getiriler şirketler için zarar olmuş..."
» CeUn@11:42: "hem "kar" yapıp hem zarar etmek nasıl oluyor acaba.."
» paranoiahasu@16:25: "Core i7 serisinin ısınma sorununa da bir çare bulurlar umarım. S..."
» FatihYILMAZ@14:06: "BP battıkca batıyor be. bu nedir şimdi yani."
» paranoiahasu@02:25: "güçlü işlemci ve ram seçeneği ile bu tür telefonlar teknoloji..."
» paranoiahasu@02:24: "ilginç bir durum aslında. özellikle netbook satışlarının tava..."
» MrHades@12:34: "güzel olacağa benziyor."
» OzanFIRAT@11:49: "yarısı DLC olarak sunulur zaten hehe "
» OzanFIRAT@11:48: "benim 3.5 kiloluk darbeye dayanıksız, hatta taşımaya dayanaksız..."
» paranoiahasu@18:47: "Listede de yok yok maşallah =)"
» paranoiahasu@13:10: "Şu an betayı x1900 gt ekran kartı (256 bit) ve 3 gb ram ile oynuy..."
» FatihYILMAZ@18:02: "apple delisi kuyuya bir taş attı, artık tutabilene aşkolsun. tel..."
» paranoiahasu@13:59: "wave de çok iyi satıyormuş"
» OzanFIRAT@11:36: "herşeyiyle bana SWG'yi hatırlattı, sanırım kasten gelişimleri ..."
» OzanFIRAT@22:33: "heh bende ps3'te infamous oynarken aynı şeyleri hissediyordum :D "
» paranoiahasu@23:21: "ön sipariş linki aradım yazıda bulamadım .."
» paranoiahasu@19:15: "bu resmi uzunca bir süre duvar kağıdı olarak kullanmıştım =)"
» FatihYILMAZ@11:48: "ehe evde x-box'da bunu oynuyorum. Oyunun kendisini tavsiye ederim, ..."
» paranoiahasu@14:33: "Hemen edinmeli bu albümü =)"
» paranoiahasu@02:16: "İnanılmaz şekilde kredi kartımı kabul etmeyen steam yüzünden ..."
» OzanFIRAT@23:36: "haberi bitirmeyi beklemeden, yazarken sabredemeyip Left 4 Dead 2 ve ..."

Evvel Zaman